Home › Begrippen

Begrippen rond studiekeuze, in gewone taal

Van LOB tot BSA en van decaan tot numerus fixus: 59 woorden die je tegenkomt als je een vervolgopleiding kiest, uitgelegd voor leerlingen en ouders.

Op school nu

• Decaan

  De vaste persoon op school voor je studie- en beroepskeuze. De hulp is gratis: loop gewoon binnen, ook als je ouders…

• Leerweg (vmbo)

  Het vmbo heeft vier leerwegen: basis, kader, gemengd en theoretisch. Je leerweg bepaalt mee waar je daarna heen kunt.

• LOB

  Loopbaanoriëntatie en -begeleiding. Lessen, opdrachten en gesprekken op school die je helpen ontdekken wat bij je past…

• LOB-portfolio of loopbaandossier

  Een map, vaak digitaal, waarin je bijhoudt wat je ontdekt: testen, open dagen, meeloopdagen en gesprekken.

• Loopbaangesprek

  Een gesprek met je mentor of decaan over wat je kunt, wat je wilt en welke stap daarbij past. Vaak samen met je ouders.

• Mentor

  Je eerste aanspreekpunt in de klas. Weet hoe het met je gaat en denkt mee over keuzes.

• Profiel (N&T, N&G, E&M, C&M)

  Je profielkeuze op havo of vwo: Natuur & Techniek, Natuur & Gezondheid, Economie & Maatschappij, Cultuur &…

• PTA

  Programma van Toetsing en Afsluiting: het overzicht van alle toetsen die meetellen voor je schoolexamen.

• PWS (profielwerkstuk)

  Een groot onderzoek in je examenjaar op havo of vwo. Een eerste voorproefje van hoe studeren voelt.

• SE en CE

  Schoolexamen (toetsen van je eigen school) en centraal examen (het landelijke eindexamen). Samen bepalen ze je…

• Studiekeuzebegeleiding

  Hulp bij het kiezen van een vervolgopleiding: lessen en gesprekken op school (LOB), bij de decaan of bij een…

Kiezen en aanmelden

• Accreditatie

  Een officiële goedkeuring dat een opleiding aan de kwaliteitseisen voldoet. Alleen dan krijg je een erkend diploma.

• DigiD

  Je digitale identiteit bij de overheid. Nodig voor Studielink en DUO. Aanvragen duurt een paar dagen, want je krijgt…

• Doorstromen

  Van mbo naar hbo, of van hbo naar wo. Het kan, soms met een extra schakeljaar of toets.

• Doorstroomprogramma

  Extra lessen of begeleiding om goed over te stappen naar een volgende opleiding, bijvoorbeeld van mbo naar hbo.

• Hogeschool of universiteit

  Hogeschool (hbo) is praktijkgericht voor een beroep. Universiteit (wo) is theoretisch en gericht op onderzoek.

• Intake (mbo)

  Een kennismakingsgesprek na je aanmelding bij een mbo-opleiding. Over wie je bent en wat je wilt; geen examen.

• Loopbaancoach

  Een professionele begeleider die je helpt kiezen. Kost vaak geld; de decaan op school helpt je gratis.

• Meeloopdag, open dag, proefstuderen

  Je loopt een dag mee met studenten of bezoekt de school. Met één dag weet je vaak al of een opleiding bij je past.

• Oriëntatiejaar

  Een jaar om rustig uit te zoeken wat je wilt, met korte cursussen, werk of vrijwilligerswerk.

• Studiekeuzeactiviteit

  Verzamelnaam voor alles wat je doet om te kiezen: open dagen, meeloopdagen, proefstuderen en workshops.

• Studiekeuzeadvies

  Het advies dat je krijgt na een studiekeuzecheck. Het is meestal niet bindend: ook bij een negatief advies mag je vaak…

• Studiekeuzecheck (matching)

  Een opdracht, vragenlijst of gesprek na je aanmelding bij een hbo- of wo-opleiding. Het is een advies, geen examen.

• Studiekeuzetest of beroepentest

  Een vragenlijst die laat zien welke richtingen bij je passen. Een startpunt voor een gesprek, geen eindoordeel. De…

• Studielink

  De landelijke website waar je je aanmeldt voor het hbo en wo. Je logt in met je DigiD.

• Voltijd, deeltijd, duaal

  Voltijd is fulltime studeren. Deeltijd is naast je werk of gezin. Duaal is combineren van een opleiding met een…

• Voorlichting

  Informatie van een opleiding zelf: open dagen, voorlichtingsavonden en online sessies.

Toelating

• 21+-toets

  Een toelatingstoets voor wie 21 jaar of ouder is en niet de juiste vooropleiding heeft.

• Deficiëntie

  Je mist een vak dat de opleiding vraagt. Vaak kun je het nog wegwerken, bijvoorbeeld met een cursus of een toets.

• Numerus fixus, loting, selectie

  Een opleiding heeft maar beperkte plekken. Je wordt toegelaten via een loting, of via selectie (brief, gesprek, test).

• Portfolio en auditie

  Bewijs van wat je kunt: een map met werk of een optreden. Bij kunst, muziek, dans en ontwerp vaak verplicht.

• Toelatingsrecht (mbo)

  Meld je je vóór 1 april aan voor een mbo-opleiding, dan moet de school je in principe toelaten als je aan de eisen…

• Vooropleidingseis

  Het diploma en soms de vakken die je nodig hebt om te mogen beginnen.

Tijdens je studie

• Associate degree (AD)

  Een korte hbo-opleiding van 2 jaar. Je kunt daarna werken of doorstromen naar de bachelor.

• Bachelor

  De eerste opleiding op hbo of wo. Duur: 4 jaar (hbo) of 3 jaar (wo).

• Bol en bbl

  Twee manieren om een mbo-opleiding te volgen. Bol: vooral naar school, met stages. Bbl: vooral werken bij een bedrijf…

• BPV

  Beroepspraktijkvorming: zo heet de stage op het mbo.

• BSA (bindend studieadvies)

  Haal je in het eerste jaar te weinig punten, dan moet je stoppen met de opleiding. Meestal 45 van de 60 punten op het…

• Crebo

  Het officiële nummer van een mbo-opleiding. Handig om dezelfde opleiding bij verschillende scholen terug te vinden.

• ECTS (studiepunten)

  De ‘munteenheid’ van studeren. 60 punten is een jaar fulltime studeren. Een bachelor op het hbo is 240, op het wo 180.

• Honours

  Een extra, uitdagender programma voor studenten die meer willen dan de gewone opleiding.

• Hoorcollege en werkcollege

  Bij een hoorcollege geeft een docent les aan een grote zaal. Bij een werkcollege oefen en bespreek je in een kleine…

• Major

  Het hoofdvak of de hoofdrichting van je opleiding. Daarnaast kies je vaak een minor.

• Master

  Een vervolgopleiding na je bachelor, meestal 1 of 2 jaar. Voor sommige beroepen heb je er een nodig, zoals psycholoog.

• Minor

  Een half jaar waarin je iets anders kiest dan je studie: een ander vak, een andere stad of het buitenland.

• Pre-master of schakelprogramma

  Een extra programma waarmee je na een hbo-bachelor kunt instromen in een wo-master.

• Propedeuse

  Het eerste jaar van je hbo- of wo-opleiding. Als je dit haalt, krijg je een getuigschrift.

• Scriptie en afstuderen

  Het laatste grote onderzoek of project van je opleiding.

• SLB (studieloopbaanbegeleiding)

  De LOB van het hbo en wo: een docent die met je meekijkt hoe het gaat en wat je wilt.

• Stage

  Werken bij een echt bedrijf of instelling als onderdeel van je studie. Op het hbo vaak 3 maanden tot een half jaar.

• Studentendecaan

  De vertrouwenspersoon van je hogeschool of universiteit, bijvoorbeeld bij ziekte, geldzorgen of twijfels over stoppen.

• Switchen

  Overstappen naar een andere opleiding. Heel normaal: veel studenten kiezen na het eerste jaar iets anders.

• Tentamen en herkansing

  Een tentamen is een toets op het hbo of wo. Haal je hem niet, dan krijg je meestal een herkansing.

Geld en regelen

• Aanvullende beurs

  Extra geld van DUO als je ouders weinig verdienen. Je hoeft het niet terug te betalen als je je diploma op tijd haalt.

• DUO

  Dienst Uitvoering Onderwijs: de overheidsdienst voor studiefinanciering, het studentenreisproduct en je diploma's.

• Huurtoeslag

  Geld van de overheid voor je huur. Alleen voor woonruimte met een eigen voordeur, keuken en wc, dus voor de meeste…

• Lesgeld (mbo)

  Op het mbo betaal je lesgeld vanaf je 18e als je een bol-opleiding doet. Bij bbl betaal je cursusgeld.

• Studentenreisproduct

  Gratis of met korting reizen met het ov tijdens je studie. Je vraagt het aan bij DUO.

• Studiefinanciering en collegegeld

  Je betaalt collegegeld, en kunt een beurs en lening krijgen via DUO. De regels veranderen, dus check de actuele…